Dedicated sunucu ile VDS arasındaki temel fark, donanımın kime tahsis edildiği ve sanallaştırma katmanının nerede bulunduğudur. Dedicated modelde fiziksel sunucunun kaynakları tek müşteriye ayrılır. VDS hizmetinde ise bir hipervizör fiziksel sistemi birden fazla sanal makineye böler. Ancak VDS ve VPS adları evrensel bir teknik standart değildir; gerçek izolasyon ve kaynak sınırları sağlayıcının kullandığı teknoloji ve sözleşmeyle doğrulanmalıdır.
Kısa karşılaştırma
| Başlık | Dedicated sunucu | VDS |
|---|---|---|
| Kaynak | Fiziksel CPU, RAM, disk ve NIC tek müşteriye tahsis edilir. | vCPU, sanal RAM, sanal disk ve sanal NIC hipervizör üzerinden sunulur. |
| İzolasyon | Donanım seviyesinde güçlü izolasyon vardır. | Hipervizör ve sağlayıcının aşırı tahsis politikasına bağlıdır. |
| Ölçekleme | RAM/disk değişimi fiziksel işlem veya yeniden başlatma gerektirebilir. | Paket ve altyapı izin veriyorsa kaynak değişimi daha hızlı olabilir. |
| Kurulum | Donanım hazırlama süresi olabilir. | Şablondan kısa sürede oluşturulabilir. |
| Maliyet | Tek müşteriye ayrılan donanım nedeniyle başlangıç maliyeti genelde yüksektir. | Küçük ve orta iş yüklerinde daha düşük giriş maliyeti sağlayabilir. |
| Yönetim | BIOS, RAID, hipervizör ve özel ağ tasarımında daha fazla kontrol sunar. | Fiziksel katman sağlayıcı tarafından yönetilir. |
Performans farkı nasıl anlaşılır?
Yalnızca çekirdek ve RAM sayısını karşılaştırmak yeterli değildir. VDS tarafında vCPU’nun hangi fiziksel işlemci üzerinde çalıştığı, CPU zamanının paylaşılıp paylaşılmadığı, depolamanın IOPS/gecikme sınırı ve ağ portunun politikası sorulmalıdır. Dedicated sunucuda da disk türü, RAID düzeni, güç profili ve ağ uplink’i performansı belirler. İki ürünü karşılaştırırken aynı uygulama yüküyle CPU, p95/p99 disk gecikmesi, paket kaybı ve gerçek TCP throughput ölçülmelidir.
Hangi durumda VDS daha mantıklıdır?
- Yeni başlayan veya değişken kaynak ihtiyacı olan projelerde
- Test, geliştirme, küçük web uygulaması ve düşük/orta trafikli servislerde
- Hızlı kurulum, snapshot veya kolay kaynak artırımı öncelikliyse
- Donanım yönetimiyle ilgilenmek istenmiyorsa
VDS sunucu seçenekleri incelenirken yedekleme, sanallaştırma türü ve kaynak sınırları birlikte değerlendirilmelidir.
Hangi durumda dedicated sunucu gerekir?
- Sürekli ve öngörülebilir yüksek CPU/RAM kullanımı varsa
- Yoğun veritabanı, oyun, medya işleme veya büyük sanallaştırma yükleri çalışıyorsa
- Özel hipervizör, kernel, storage veya ağ topolojisi gerekiyorsa
- GPU, HBA veya özel NIC gibi PCIe aygıtları kullanılacaksa
- Fiziksel kaynak izolasyonu kuruluş politikasının parçasıysa
Bu durumda dedicated sunucu altyapısı ve hazır sunucular karşılaştırılabilir.
Yedekleme ve yüksek erişilebilirlik
Dedicated olması otomatik olarak yedekli olduğu anlamına gelmez; VDS kullanılması da yedeğin sağlayıcı tarafından kesin alındığını göstermez. Her iki modelde RPO/RTO hedefi, yedeklerin farklı arıza alanında tutulması ve geri yükleme testi ayrıca planlanmalıdır. Tek fiziksel sunucudaki sanal makineler, host arızasında birlikte etkilenebilir. Yüksek erişilebilirlik gerekiyorsa ikinci host, quorum, veri çoğaltma ve ağ yedekliliği gerekir.
Karar verirken sorulacak 10 soru
- İş yükünün ortalama ve tepe CPU/RAM değeri nedir?
- Disk için kapasite mi, IOPS mu, gecikme mi öncelikli?
- Port hızı dedicated mı ve trafik kotası nedir?
- Sanallaştırma türü ve aşırı tahsis politikası nedir?
- Yedekleme kapsamı ve geri yükleme süresi nedir?
- DDoS koruması hangi katmanları kapsar?
- Root/administrator ve uzak konsol erişimi veriliyor mu?
- Lisanslar çekirdek veya soket başına maliyet oluşturuyor mu?
- Büyüme durumunda geçiş nasıl yapılacak?
- SLA kapsam dışı durumlar nelerdir?